शेवटी एकदाच घर लावून झालं होतं… आणि कामगारांना बिदागी देऊन उत्तमने त्यांना निरोप दिला. म्हणता म्हणता रात्र झाली होती… आता मस्तपैकी फ्रेश होऊन जेवणाची तयारी करायला दोघी लागल्या आणि दुसर्या दिवशी उरलेलं किरकोळ काम करणार होत्या… तो दिवस संपून दुसरा दिवस उजाडला… अन उत्तम आज शाळेत हजर व्हायला निघाला होता… गीतांजली ने डबा बनवून दिला अन उत्तम निघाला… पहिल्याच दिवशी सर्व स्टाफ ने सुंदर अस स्वागत केलं अन मुख्याध्यापक यांनी उत्तमला वर्गाची जबाबदारी दिली… आठवीचा वर्गाचे वर्गशिक्षक म्हणून त्याची नेमणूक झाली होती… उत्तम आठवीच्या वर्गात गेला अन मुलांचा ठाव घेतला… काही टारगट तर काही शांत तर काही मध्यम अशी सगळीकडे असतात तशी मुलं त्याही ठिकाणी होती… उत्तम तसा कडक शिस्तीचा होता त्यामुळे टारगट मुलांना कसं वठणीवर आणायचे त्याला माहित होतं… तशी पूर्वी शाळा दहावी पर्यंत होती पण अलीकडेच शाळेला ज्युनियर कॉलेजच्या वर्गांची मान्यता मिळाल्याने अकरावी, बारावी सुद्धा वर्ग होते… तसा उत्तमचा संबंध फक्त दहावी पर्यन्तच होता… एकंदरीत उत्तमने फारच लवकर समजून घेऊन मुख्याध्यापक सरांची मर्जी प्राप्त केली होती… शाळा आणि कॉलेज मध्ये मिळून दहा पंधरा शिक्षक होते त्यात पाच महिला शिक्षक होत्या… शिपाई आणि क्लार्क धरून एकूण पंचवीस जणांचा स्टाफ होता… तशी संस्था नावाजलेली होती अन प्रगती देखील छान होती… एकंदरीत उत्तमच्या प्रतिभेला चांगला वाव या प्रशालेत मिळणार होता… तसा उत्तम पहिल्यापासूनच मितभाषी, संयमी आणि कुटुंबवत्सल होता… आई वडील, थोरा मोठ्यांचा मान राखणारा होता…
इकडे गीतांजली आणि अपर्णा मात्र नवीन ठिकाण असल्याने तशा बुजून राहायच्या… जास्त घराबाहेर पडायच्या नाहीत. परंतु पाण्यासाठी तरी त्यांना घरमालकाच्या विहिरीवर जावं लागायचं… मालक तिथला मोठी हस्ती होता… त्याला दोन मुलगे होते अगदी तरुण वयाचे आणि मालक अंदाजे पंचावन्न वयाचा असावा… त्याच घर एका मोठ्या हवेली प्रमाणे होत… जमीन जुमला देखील भरपूर होता… अगदी गावच्या पाटील प्रमाणे त्याचा रुबाब होता… भरदार मिशा असल्याने त्याचे व्यक्तिमत्व तसेच भारदार होत… आवाज देखील करारी होता…नाव सुद्धा ऐटबाज म्हणजेच रंगराव अस होत… नावाप्रमाणेच शौकीन असावा म्हणूनच की काय त्याने शिकारीचा छंद ही जोपासला होता… त्याची दोन्ही मुलं तशी त्याच्याच वळणावर होती… एकाचे नाव होते दुर्लभ आणि दुसर्याचे होते अर्णव…
या रंगरावाची एक छोटी बहीण याच गावात प्रेमविवाह करून स्थायिक झाली होती… त्यावेळी खुप मोठं रणकंदन झालं होतं… अगदी हाणामारी पर्यन्त गेलं होतं परंतु कालांतराने सगळं नीट होऊन रंगरावाच्या शिफारशीनेच याच प्रशालेमध्ये तिला शिक्षिका म्हणून नोकरी लागली होती… ती तशी बोल्ड स्वभावाची होती अन ठळक मेकअप करून भडक कपड्यांची तिची आवड होती… तिचे नाव होतं अस्मिता…अस्मिता मराठी विषय शिकवायची, गाण्याची तिला फार आवड होती अन कवितांना सुंदर चाली लावून त्या विद्यार्थ्यांना शिकवायच्या…
रंगरावाचा तसा आपल्या धाकट्या बहिणीवर खूप जीव होता… प्रत्येक व्यक्तीचा एक हळवा कोपरा असतो तसा त्याचा त्याची बहीण अस्मिता होती… अस्मिता आणि रंगराव मध्ये वयात तसा फार फरक होता… रंगराव पन्नाशी पार तर अस्मिता चाळीशीत होती… आणि दिसायलाही सुंदर होती पण रंगराव ची बहीण असल्याने जरा सर्व दबकूनच असायचे… उगाच नसती आफत नको म्हणून कुणी तिच्या फंदात पडायचं नाही… आणि शाळेत राजाराम शिपाई हा पक्का रंगरावाचा खबरी होता… गावातील आणि शाळेतील बातम्या बरोबर तो रंगरावाला पोचवायचा… एके दिवशी उत्तम ऑफ पिरियडला शाळेच्या संगीत खोली मध्ये हार्मोनियम वाजवत बसला होता…
त्याचवेळी अस्मिताने उत्तमला हार्मोनियम वाजवताना पाहिलं अन ती आत आली. अन म्हणाली, वा खूप छान वाजवता तुम्ही… ही कला तुमच्यात आहे माहीत नव्हतं,. तसा उत्तम कावरा झाला. बुजर्या स्वभावाचा असल्याने तो जास्त बोलत नव्हता तरी तो म्हणाला, नाही म्हटलं मला लेक्चर नव्हतं म्हणून जरा इकडे आलो… तशी अस्मिता म्हणाली, खूप छान वाजवता तुम्ही… तुम्हाला हरकत नसेल तर माझ्या कवितांना चाल देऊन सुरात बसवा ना… आणि हार्मोनियम मुळे मुलं सुद्धा सुरात म्हणतील… तसा उत्तम म्हणाला, अहो एवढं कुठे मला येत… तशी अस्मिता म्हणाली, अहो काय नाही मी ऐकलंय खुप छान वाजवता तुम्ही… चला वाजवा बघू… अन अस्मिताने जणू उत्तमला बळेच वाजवायला लावलं… कविता म्हणताना अस्मिता तशी उत्तमला खेटून उभी राहिली होती… उत्तम मात्र आपलं अंग चोरत होता आणि त्यांची ही संगीत साधना राजाराम शिपायाने पाहिली…
राजाराम शिपाई गपचूप पाहून तिथून निघून गेला… आणि नंतर सवडीने उत्तम एकटा मिळाल्यावर त्याने विचारलं, ”काय उत्तम सर बसली का कविता… म्हणजे चाल बसली का…? राजारामच्या खोचक बोलण्याने उत्तम सावध झाला… म्हणाला, ” तुम्ही काय पाळत ठेऊन असता का…? राजाराम म्हणाला तसं नाही हो आमचं कामच आहे संस्थेत सगळीकडे लक्ष ठेवणे त्यासाठीच तर पगार घेतो ना आम्ही… तसा उत्तम त्रासाने उत्तरला, हो पण जे सत्य असेल तेच सांगत चला सर्वांना नाहीतर उगाच अर्थाचा अनर्थ करू नका… छे छे. अस कसं आपलं कस आहे केलं तर केलं नाहीतर तेल लावत गेलं… राजारामच हे एक पेटर्न वाक्य होत तो नेहमी ते उच्चारायचा, आणि हो उत्तम सर कसं आहे तुम्ही इथे जरा नवीन आहात त्यामुळे गावात वावरताना थोडी सावधगिरी बाळगा नाहीतर मग रंगाचा बेरंग व्हायचा… कसं…? नाहीतरी इथे रंगदार खुप आहेत… कसं केलं तर केलं नाहीतर तेल लावत गेलं… अस बोलून राजाराम निघून सुद्धा गेला पण उत्तम मात्र तिथेच घुटमळत राजाराम नक्की काय बोलला याचा विचार करत बसला होता… एवढ्यात शाळेच्या दुसर्या पिरियड ची घंटा वाजली अन उत्तम भानावर आला…
स्टाफ ऑफिस मध्ये उत्तम तोच विचार करत बसला होता एवढ्यात अस्मिता मॅडम आत आल्या… अरे उत्तम सर तुम्ही…? मला वाटलं तुमचा पिरियड असेल आता… म्हणून तुमच्या वर्गात डोकावून सुद्धा आले मी…, उत्तम गांगरला आणि म्हणाला, मला, मला कशाला शोधत होतात…? अस्मिता उत्तरली, शोधत नाही ओ नुसती आहेत का बघत होती. आणि हो ते जाऊदे अहो मला किनई नवीन चाल या कवितेवर सुचलीय बघा बघू जमत का… अन ती तिथे गायला सुरुवातच झाली… उत्तम म्हणाला, अहो छान आहे चाल. पण तुम्ही खूपच बिनधास्त आहात… तशी अस्मिता म्हणाली, “नाही ओ तसं नाही पण तुम्ही इथे आल्यावर मला गायनाची आवड असणारी कंपनी भेटली ना म्हणून आणि खरं सांगू का मला गायनाची खुप आवड आहे आणि गाणार्या माणसाची पण…? आता जरा तिचा आवाज बदलत गेला अस उत्तमला वाटलं आणि उत्तम म्हणाला हो हो ठीक आहे… आणि एकामागोमाग एक एक शिक्षक स्टाफ ऑफिस मध्ये येत जात होते… उत्तमला आताचा ऑफ पिरियड असल्याने उत्तम पुस्तक वाचत पुढच्या तासाची तयारी करत होता एवढ्यात अस्मिता देशपांडे सरांना म्हणाली, सर तुम्ही जरा माझा आताचा पिरियड घ्या ना… मला जरा डोकं दुखतंय… तसे देशपांडे सर लगेच तयार झाले… तसे अस्मिता मॅडमला कुणी नकार देत नव्हता त्यामागची कहाणी वेगळीच होती ती भविष्यात समजेलच…
आता पुन्हा एकदा अस्मिता आणि उत्तम फक्त स्टाफ ऑफिस मध्ये राहिले होते… उत्तमच्या आता लक्षात येत होते की अस्मिता जाणून बुजून त्याच्या सहवासात राहायला कारण शोधत होती… परंतु राजारामचे बोलणे उत्तमच्या चांगलेच ध्यानात होते त्यामुळे दोन हात लांब राहणे त्याने पसंद केले होते… अस्मिता मॅडम सारखी त्याला कविता, गायन आणि त्याच्या स्वतःबद्दल विचारत होती अन उत्तम जुजबी उत्तर देऊन कधी एकदा हा तास संपतोय याच्या विचारात होता…
एकदाचा तास संपला अन उत्तम आपल्या पिरियडला निघून गेला… अशारितीने उत्तमला आता नाही म्हणता एक महिना झाला होता… या कालावधीत त्याने मुख्याध्यापक सरांची चांगली मर्जी संपादन केली होती आणि विद्यार्थ्यांच्या सुद्धा आवडीचा शिक्षक म्हणून उत्तमचे नाव झाले होते… जसे प्रत्येक क्षेत्रात जळणारे असतात तसे या ही शाळेत होतेच काही जुने शिक्षक उत्तमशी खार खाऊन होते… त्यांना भीती होती की कानामागे येऊन हा तिखट होऊ नये… त्यात हिंदीचे शिक्षक मिटकरी सर आणि भूगोल शिक्षक जगदाळे सर हे जास्त काड्या करायचे काम करत होते… परंतु मुख्याध्यापक सर चांगले असल्याने त्यांची मात्रा मात्र काही चालत नव्हती… तरीही त्या दोघांची राजाराम शी फार सलगी होती आणि रात्रीच्या वेळी कधी मधी हे तिघे एकत्र दारू प्यायला एकत्र यायचेच आणि मग तिघांच्या गोष्टी रंगात यायच्या… राजारामला फुकट दारू भेटत असल्याने तो या दोघांची सांगतील ती कामे करायचा… शाळेच्या गॅदरिंगला तर या तिघांच त्रिकुट फारच फॉर्मात असायच…
